ÇEVİRİ REHBERİ
Hadis çevirisi için öneriler
Arapça metni anlamak, anlamını korumak ve bağlamını dikkate almak.
Bu sayfa hadislerin ve dinî metinlerin çevirisi ile çeviri değerlendirmesine ilişkin çalışmalardan çıkarılan önerileri bir araya getirir. Her çalışmanın kapsamı ve sınırları kaynaklar bölümünde açıklanır.
Çalışmalar 26 Eylül 2026 tarihinde incelendi
Çeviri için sekiz öneri
Referans olarak Arapça
Doğrudan Arapçadan çevirin; anlam ve kapsam için kaynak metni esas alın. Anlama güçlüklerini ve kaynakla ilgili belirsizlikleri belirtin.
Metnin bütünlüğü ve konuşmacılar
İsnatları, anlatıyı, alıntıları, mevcut ifadeleri, rivayet farklılıklarını ve dile getirilen şüpheleri koruyun. Aktarılan sözleri ravilerin ve derleyicinin açıklamalarından ayırın.
Anlamda doğruluk
Zamirleri ve gönderimlerini, olumsuzlukları, koşulları, sınırlamaları, istisnaları, zamanları ve kiplikleri; ayrıca isim ve sayıları kontrol edin. Önemli bir belirsizlik sürüyorsa makul okumaları belgeleyin.
Terimlerin bağlamı
Dinî bir terimin anlamı cümleye ve pasaja bağlıdır. İfadeleri, eşdizimleri ve retorik etkileri bağlamında inceleyin: aynı Arapça kelime her zaman aynı karşılığı gerektirmez.
Anlam eklemeden doğal dil
Anlamı bozan sözcüğü sözcüğüne aktarımlar, eksiltmeler veya anlatıya eklenmiş yorumlar olmadan, okunabilir ve kaynağa yakın bir metni tercih edin. Pasaja dışarıdan bir fıkhî veya itikadî sonuç dayatmayın.
Ayrı notlar ve görünür belirsizlikler
Yeni açıklamalar çeviriden ayrı notlarda yer almalıdır. Çözülmemiş sorular inceleme konusu olarak kalır. Kaynak, uzman alıntısı veya görüş birliği iddiası uydurmayın.
Kaynak kimliğinin ve kapsamının doğrulanması
Pasajın kimliğini, kaynaklarını ve bütünlüğünü kontrol edin. Başlıkları ve girişleri anlatıya katmadan bağlamı anlamak için kullanın. Eksik ya da kesilmiş kaynak metni keyfî biçimde tamamlamayın.
Bağlam içinde inceleme
Çeviriyi bağlamıyla inceleyin, hataların yerini belirleyin ve önem derecelerini gerekçelendirin. Önemli güçlükleri Arapça ve hadis çevirisinde yetkin bir kişiye inceletin. Sonuçları her dil için ayrı değerlendirin.
Çalışmalar ve kaynaklar
Bu özet farklı kapsamlardaki çalışmaları bir araya getirir; yazarları arasında görüş birliğini temsil etmez. Bazı yayınlar bütünüyle, diğerleri yalnızca özetleri üzerinden okunmuştur. Bir vaka çalışması, sonuçların bütün koleksiyonlara ve dillere genellenmesini haklı çıkarmaz.
-
Hadith Translation: Handling Linguistic and Juristic Problems in Translating Ṣaḥīḥ al-Bukhārī
Sözdizimi, söz varlığı, bağlam ve belgelenmiş okumalar. İngilizce metin dökümü incelendi; Arapça tablolar doğrulanmadı. Yazarın yorum tercihleri evrensel kurallar değildir.
-
Constructing a Bilingual Hadith Corpus Using a Segmentation Tool
Tam metin incelendi. Bölütleme ve hizalama hatalarını açıklar. Bu derlem Sunnah.com kaynaklıdır; bağımsız doğrulama veya çeviri kalitesi belgesi değildir.
-
Traduire la formule de l’invocation dans Riyad As-Salihin : étude contrastive de trois traductions françaises
Tam metin incelendi. Talep ile bildirim, sığınma ile bağışlanma ve duanın muhatabı arasındaki ayrımlara dikkat çeker. Sözcük tercihleri evrensel yasaklar değildir.
-
The Translation of Collocations in Authentic Hadith from Arabic into English
Özet incelendi. İfadelere ve kelime birlikteliklerine dikkat etmeyi teşvik eder; otomatik sözcük değiştirme kuralları oluşturmaz.
-
The Translation of Al-Mushakala (Verbal Similarity) in the Prophetic Hadith into English: Problems and Strategies
Özet incelendi. Söz sanatlarında harfî çevirinin risklerini açıklar; her zor ifade bu nedenle mecaz sayılmaz.
-
Experts, Errors, and Context: A Large-Scale Study of Human Evaluation for Machine Translation
Özet ve yayın kaydı incelendi. Hataların yerinin ve gerekçeli önem derecesinin belirtildiği bağlamsal incelemeye katkı sağlar. Bu gözlemleri hadislere uygulamak alan uzmanlığı gerektirir.
-
GEMBA-MQM: Detecting Translation Quality Error Spans with GPT-4
Özet ve yayın kaydı incelendi. Otomatik inceleme desteğini ve sınırlarını açıklar. Bir yapay zekânın onayı her cümleyi garanti etmez ve insan değerlendirmesinin yerini tutmaz.
-
How Good is Zero-Shot MT Evaluation for Low Resource Indian Languages?
Özet ve yayın kaydı incelendi. Sonuçların bir dilden diğerine genellenmesine karşı ihtiyat önerir. Çalışma hadisleri değil, dört Hint dilini ele alır.
-
Approches linguistiques pour la traduction des textes religieux
PDF’nin tamamı incelendi. Bağlamsal anlam, eklemeler ve eksiltmeler konusunda fikir verir. Derlem Kur’an metinlerinden oluşur; sonuçları bir hadisin yorumunu kesinleştirmez.